Avrupa’nın en büyük metropollerinden biri olan Londra, hava kirliliğini engellemek, karbon salımını sıfırlamak ve yeşil ulaşımı zorunlu hale getirmek amacıyla tarihi bir dönüşüm takvimini resmen duyurdu. Londra Ulaşım İdaresi (TfL) tarafından kamuoyu görüşüne açılan yeni eylem planına göre; Temmuz 2028’den itibaren Uber ve benzeri özel kiralık taşımacılık filolarına (PHV) yeni benzinli ve dizel araç girişi tamamen yasaklanacak.
Bu tarihten sonra şehre dahil edilecek tüm yeni kiralık ve ticari transfer araçlarının %100 sıfır emisyonlu (saf elektrikli) olması zorunlu olacak. Fosil yakıtlı içten yanmalı motorların kademeli olarak trafikten silinmesini öngören bu karar, küresel otomotiv ve mobilite sektöründe yeni bir dönüm noktası olarak değerlendiriliyor.
Temmuz 2028 Miladı: Yalnızca Saf Elektrikli Araçlara Ruhsat Verilecek
Londra Ulaşım İdaresi’nin (TfL) açıkladığı taslak düzenleme, ticari yolcu taşımacılığında fosil yakıt devrini kalıcı olarak kapatmayı hedefliyor. Planın ana maddeleri şu şekilde sıralanıyor:
- Yeni Araç Giriş Yasağı: Temmuz 2028 tarihinden itibaren Londra genelinde hizmet vermek üzere başvuran hiçbir yeni ticari kiralık araca (Uber, Bolt vb.) benzin veya dizel motorlu olması durumunda çalışma ruhsatı verilmeyecek.
- Sadece Sıfır Emisyon (ZEV): Filoya eklenecek araçların tamamının bataryalı elektrikli araç (BEV) veya hidrojen yakıt hücreli sıfır emisyon standartlarını karşılaması şart koşulacak.
- Engelli Uyumlu Araçlara 2030’a Kadar Ek Süre: Tekerlekli sandalye erişimine uygun (WAV) özel donanımlı araçların üretim ve dönüşüm süreçlerinin daha uzun sürmesi nedeniyle üreticilere ve işletmecilere Temmuz 2030’a kadar esneklik tanınacak. Ancak bu tarihten sonra hiçbir istisnaya yer verilmeyecek.
Mart 2027’den İtibaren Ara Geçiş Kısıtlamaları Başlıyor
2028 yılındaki kesin yasak öncesinde, geçiş sürecini disipline etmek amacıyla Mart 2027 itibarıyla bir dizi sıkı kural devreye alınacak:
| Uygulama Tarihi | Uygulanan Kısıtlama ve Karar | Hedeflenen Etki |
|---|---|---|
| Mart 2027 | LPG, CNG sonradan dönüşüm ve harici filtre sistemlerine ruhsat yasağı | Eski araçların geçici hilelerle standart sağlamasının önlenmesi |
| Mart 2027 | Ruhsat yenileme süresinin 24 aydan 12 aya düşürülmesi | Filodaki araçların teknik ve emisyon denetimlerinin sıklaştırılması |
| Mart 2027 | 10 yaşını dolduran ticari araçların çalışma izinlerinin sınırlandırılması | Eski ve yüksek kirletici araçların trafikten hızla tasfiye edilmesi |
| Temmuz 2028 | Yeni benzinli ve dizel araç alımlarının tamamen durdurulması | Filoya katılan araçlarda %100 sıfır emisyon zorunluluğu |
| Temmuz 2030 | Engelli erişimli araçlar dahil istisnasız tam yasak | Başkent kiralık taşımacılık filosunun %100 elektrikli hale gelmesi |
Şimdiden %70’i Elektrikli: Hedef %97 Emisyon Azaltımı
Londra, uyguladığı ULEZ (Ultra Düşük Emisyon Bölgesi) politikaları sayesinde elektrikli araç adaptasyonunda dünyada öncü kentler arasında yer alıyor. Hali hazırda şehirde çalışan özel kiralık taşımacılık araçlarının %70’inden fazlası zaten elektrikli veya sıfır emisyon kapasitesine sahip modellerden oluşuyor.
Londra Belediye Başkan Yardımcısı Seb Dance ve TfL yetkililerinin paylaştığı resmi projeksiyonlara göre:
- Yeni düzenlemenin yürürlüğe girmesiyle birlikte ilk 10 yıl içinde kentin karbondioksit (CO2) salımında %35’lik net bir düşüş sağlanacak.
- 18 yıl içinde ise zararlı egzoz gazı ve partikül emisyonları mevcut kısıtlamalara kıyasla %97 oranında silinecek.
Bu Karar Türkiye ve Büyükşehirler İçin Ne Anlama Geliyor?
Londra ve Paris gibi metropollerin ticari araçlarda fosil yakıtı terk etme kararı alması, “Benzer bir yasak takvimi Türkiye’ye de gelir mi?” sorusunu gündeme taşıdı.
Mevcut şartlarda Türkiye’de ticari taksiler, servis araçları veya transfer filoları için yasal olarak bağlayıcı ve ani bir benzin/dizel yasak takvimi bulunmuyor. Ancak:
- Büyükşehirlerin Sıfır Emisyon Hedefleri: Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı ile İstanbul (İBB), Ankara ve İzmir Büyükşehir Belediyeleri’nin sürdürülebilir kentsel ulaşım eylem planlarında; özellikle tarihi yarımada ve merkezi akslarda Düşük Emisyon Bölgeleri (LEZ) kurulması hedefleniyor.
- Taksilerde Elektrikli Dönüşüm Teşvikleri: İstanbul’da taksi dönüşüm süreçlerinde elektrikli araçlara öncelik verilmesi, ÖTV muafiyetleri ve belediyelerin şarj istasyonu hibe projeleri masada tutuluyor.
- Yerli Üretim Avantajı: Türkiye’nin yerli elektrikli otomobili TOGG‘un T10X ve yaklaşan T10F modelleri ile ticari filolarda yerli elektrikli ekosistemin büyümesi, kamunun yeşil dönüşüm kararlarını hızlandırabilecek en güçlü kaldıraç olarak görülüyor.
Sıkça Sorulan Sorular (SSS)
Benzin ve dizel araç yasağı ne zaman yürürlüğe girecek?
Londra Ulaşım İdaresi’nin (TfL) kararına göre, yeni özel kiralık taşımacılık araçları için yasak Temmuz 2028’de başlayacak. Engelli erişimli özel araçlar için ise son tarih Temmuz 2030 olarak belirlendi.
Yasak tüm bireysel araçları mı kapsıyor?
Açıklanan yeni karar doğrudan Uber, Bolt ve özel kiralık transfer araçları (PHV) filosunu kapsamaktadır. Ancak Londra’nın mevcut ULEZ kuralları çerçevesinde emisyon standardını karşılamayan bireysel fosil yakıtlı araçlar da günlük yüksek çevre harçları ödemeye devam etmektedir.
Türkiye’de ticari taksilere benzin/dizel yasağı var mı?
Hayır, şu an için Türkiye’de bağlayıcı bir satış veya çalışma yasağı bulunmamaktadır. Ancak hava kalitesini artırmak amacıyla elektrikli araç alımlarında vergi teşvikleri ve şarj altyapısı genişletme çalışmaları sürmektedir.
3 comments
Londra’nın 2028’de içten yanmalı motorlu araçları yasaklama kararı harika ama Türkiye’ye ithal edilen veya ikinci el benzinli araçların durumunu nasıl etkiler? Özellikle İngiltere’den Türkiye’ye ikinci el elektrikli araç ithalatı veya gümrük vergi avantajları konusunda bir hareketlilik bekleniyor mu?
Merhaba Burak Bey, çok stratejik bir noktaya değindiniz. Londra’nın 2028 kararı Avrupa genelindeki dönüşüm takvimini hızlandıracaktır; ancak Türkiye’nin gümrük mevzuatı ve yaş sınırı kuralları gereği doğrudan İngiltere’den ikinci el benzinli veya elektrikli araç ithalatı vergi yükleri (ÖTV matrahları ve gümrük vergileri) nedeniyle pratik olarak çok yaygın değil. Fakat bu yasaklar, Avrupalı üreticilerin sıfır elektrikli araç üretim kapasitesini ve batarya maliyetlerini doğrudan aşağı çekecektir. Uzun vadede Türkiye pazarındaki sıfır elektrikli otomobil fiyatları ve şarj altyapısı yatırımları bu küresel baskıdan pozitif etkilenecektir. Elektrugo olarak gelişmeleri yakından takip etmeye devam ediyoruz.
Geçen ay iş seyahati için Londra’daydım, içten yanmalı araçlara uygulanan mevcut ULEZ ve Congestion Charge ücretleri bile insanı cebren elektrikli araç kiralamaya itiyor zaten. Ben de havalimanından bir elektrikli SUV kiraladım; hem şehir içi dur-kalk trafikte rejenere frenleme sayesinde menzil kaybı neredeyse sıfırdı hem de otoyolda yokuş performansından çok memnun kaldım. 2028 yasağı bence çok bile geç kalmış bir karar, Türkiye’de de büyükşehirlerde benzer düşük emisyon bölgelerinin (LEZ) bir an önce hayata geçmesi şart.